Takson

Taksonomska kategorija

familia

Latinski naziv

Papaveraceae

Srpski naziv

Makovi


Opis taksona

Porodica makova (Papaveraceae B. Juss.) obuhvata zeljaste jednogodišnje, dvogodišnje ili višegodišnje biljke, polužbunove i žbunove, retko nisko drveće. Koren je razgranat ili krtolast, dok je rizom prisutan kod nekih predstavnika. Listovi su obično naizmenično raspoređeni, ređe naspramno, sa lisnom drškom ili su sedeći, bez zalistaka. Liska je cela, nazubljena, na različite načine deljena ili složena. Cvetovi su grupisani u različite tipove cvasti: grozd, gronja, metlica, dihazijum ili cimozni štit. Može biti jednocvetna ili višecvetna, sa ili bez drške, postavljena terminalno ili bočno. Cvetovi mogu biti sa ili bez drške, dvopolni su i aktinomorfni i sastoje se iz čašice, koju čine 2-3 slobodna listića, koja opadaju nakon cvetanja, i krunice od 4-10 slobodnih, živo obojenih latica. Prašnici su uglavnom slobodni, ima ih 2-4 ili mnogo i obično su raspoređeni u 2-4 kruga. Plodnik je natcvetan, sastoji se iz 2 ili više sraslih karpela, jednook ili dvook zbog lažne pregrade. Žig se nalazi na kratkom stubiću ili je sedeći, režnjevit je i broj režnjeva odgovara broju karpela. Semenih zametaka je 1 ili više, plod je čaura sa jednim ili više semena, koja su bogata uljem i mogu biti sa ili bez arilusa.
Porodica makova obuhvata 25-30 rodova u okviru kojih je opisano oko 250 vrsta, rasprostranjenih većinom na Severnoj hemisferi. U flori Srbije opisano je 5 rodova sa 11 vrsta.
Dimnjače, nekadašnja porodica Fumariaceae a danas potfamilija u okviru makova (Papavearceae - Fumarioideae) obuhvata jednogodišnje, dvogodišnje ili višegodišnje zeljaste biljke, sa ili bez podzemnog stabla, gole u većini slučajeva, sa bezbojnim biljnim sokom. Stabljika je većinom uspravna, razgranata (ređe nerazgranata) sa uglavnom naizmenično raspoređenim, deljenim ili složenim listovima, sa ili bez lisne drške i bez zalistaka. Cvetovi su dvopolni, bisimetrični ili zigomorfni, na kratkoj dršci u pazuhu brakteje i grupisani su u grozd, koji je na kraćoj ili dužj dršci. Čašica izgrađena od 2 slobodna, sitna listića, koji opadaju nakon otvaranja cveta. Krunice grade 4 slobodne latice, raspoređene u 2 kruga, s tim što je gornja spoljašnja latica najčešće sa ostrugom, a donja sa vrećastim proširenjem. Prašnika je 6, obično po 3 filamentima srasli; antera srednjeg prašnika je sa 2 teke, dok su bočne sa po jednom. Postoji 1 nektarija, koja se nalazi pri bazi gornjih prašnika i produžava se u ostrugu. Tučak je iz 2 srasle karpele, plodnik je natcvetan, stubić sa malim ili režnjevitim žigom. Plod je čaura ili orašica, dok seme može biti sa ili bez arilusa.
Ova potporodica obuhvata 20 rodova sa oko 570 vrsta koje su uglavnom rasprostranjene u umerenom i suptropskom pojasu Azije i Evrope, dok su u manjoj meri zastupljene u istočnoj Africi i borealnoj oblasti Severne Amerike. U flori Srbije opisana su 4 roda sa ukupno 14 vrsta.
Autor: Goran Tmušić



Taksoni niže u hijerarhiji