< BioRas - Biološka Raznovrsnost Srbije

Zaštita prirode u Srbiji

Legalni okvir zaštite prirode je u proteklom periodu skoro u potpunosti zaokružen. Sistem očuvanja prirode definisan režimima zaštite, načinima uspostavljanja posebno zaštićenih područja, mehanizmima upravljanja i kontrole, utvrđen je Zakonom o zaštiti životne sredine i Zakonom o zaštiti prirode (Službeni glasnik Republike Srbije, br. 36/2009, 88/2010) kao i aktima nadležnih organa o zaštiti pojedinih prirodnih dobara. Registar zaštićenih prirodnih dobara vodi Zavod za zaštitu prirode Srbije, koji sprovodi postupak revizije i kategorizacije svih zaštićenih prirodnih dobara. Uvid u detalje o mreži zaštićenih produčja u Srbiji može da se dobije na internet stranicama pokrajinskog i republičkog Zavoda za zaštitu prirode Srbije.

Na osnovu Pravilnika o proglašenju i zaštiti strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva („Službeni glasnik RS ”, broj 5/10 i 47/11), koji sadrži liste zaštićenih vrsta, osim zaštićenih prirodnih dobara, pod zaštitom države se nalazi i značajan broj divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva.

Pod određenim vidom zaštite države nalaze se i vrste koje mogu biti ugrožene prekomernom i nekontrolisanom eksploatacijom. S ciljem da im se smanji stepen ugroženosti ili da se spreči mogućnost da postanu ugrožene u budućnosti, sakupljanje iz prirodnih staništa i promet jednog broja biljaka, životinja i gljiva regulisano je Uredbom o stavljanju pod kontrolu korišćenja i prometa divlje flore i faune (Službeni glasnik RS br.31/05,45/05, 22/07, 38/08, 9/10 i 69/11).

U proteklom periodu Srbija je ratifikovala skoro sve međunarodne ugovore i konvencije koja se tiču zaštite i održivog upravljanja prirodnim resursima. Njihovom ratifikacijom (npr. Ramsarska konvencije - Konvencija o zaštiti močvarnih područja od međunarodnog značaja, naročito kao staništa ptica močvarica; Bernska konvencija - Konvencija o očuvanju evropske divlje flore i faune i prirodnih staništa; Konvencija o biološkoj raznovrsnosti; CITES konvencija - Konvencija o međunarodnom prometu ugroženih vrsta divlje faune i flore itd...) naša država je preuzela značajne obaveze. Posebno je značajno istaći da je, između ostalog, država dužna da periodično izveštava nadležne međunarodne strukture o efektima implemantacije mera predviđenih ovim međunarodnim ugovorima.

Novim zakonom o zaštiti prirode Srbije cilj zaštite prirodnih dobara od nacionalnog značaja više nije samo konzervacija, već usklađeni, održivi razvoj tog područja. A njome je uvek obuhvaćena i privatna i državna svojina, s tim što u zaštićenom području pravo privatne svojine ostaje zagarantovano, država samo bira staratelja. Na žalost, u proteklom periodu svedoci smo da, selektivnom primenom i slobodnim tumačenjem obaveza prema zakonu i međunarodnim ugovorima, u klimi opšte nemaštine, nepovratno stradaju prirodna dobra.

U procesima tranzicije i integracije Srbije u Evropsku uniju u narednom periodu neophodno je pripremiti obimnu naučnu argumentaciju za imenovanje, održavanje i monitoring prirode koja je u skladu sa evropskim normama – Natura 2000). Značajno je istaći i obavezu naše države preuzete ratifikacijom Bernske konvencije (Službeni glasnik RS, 102/07) na uspostavljenju uslova i imenovanje područja koja će ući u međunarodnu mrežu zaštićenih područja po Bernskoj konvenciji – Emerald mreža.

Zaštićena prirodna dobra u Srbiji

Ekološka mreža Srbije