Taksonomska hijerarhija
Root -> regnum Plantae -> phylum Magnoliophyta -> classis Magnoliopsida -> ordo Ranunculales -> familia Ranunculaceae

Vrsta

Latinski naziv

Pulsatilla nigricans Storck

Srpski naziv

Crna sasa, crna livadska sasa


Opis vrste

Višegodišnja biljka, sa uspravnom i gusto dlakavom stabljikom, oko 10 cm a u vreme cvetanja i do 45 cm visokom. Prizemni listovi trostruko deljeni, usko linearni, ušiljeni; ne prezimljuju, javljaju se nakon cvetanja (III-IV). Involukrum dlakav, sastoji se od jednog lista izdeljenog u linearne režnjiće. Karakteristični zvonasto-viseći, tamnije ili svetlije ljubičasti, purpurni (ponekad gotovo crni = naziv) cvetovi imaju 3-4 cm u prečniku. Listića perigona 6, svilasto dlakavih, na vrhu savijenih. Prašnici žuti, samo za 1/3 kraći od listića perigona. Plod dugačak, sa stubićem do 6 cm, maljavo dlakav; semenje širi vetar. Danas se radi uprošćavanja taksonomije teži ujedinjavanju podvrsta, tako da se i ovaj takson često vodi pod sinonimom Anemone pratensis (ili kao podvrsta). Međutim se morfološki razlikuju i ekološki areal im se u potpunosti ne preklapa. Razlog da crne sase u Flori Srbije (Josifović et al., 1970) nema leži u tome da u vremenu tog izdanja nisu bila poznata njena malobrojna nalazišta – tek je kasnije uneta u X. dopunjeni tom (1986).
Crna sasa je srednjoevropski florni element, kod nas reliktnog karaktera, sa fragmentima populacija. Raste na stepskim padinama, naročito peskovitim (dine), u okvirima stepskih (Festucetalia valesiacae) i peščarskih biljnih zajednica (Festucetum vaginatae). Cveta ponegde zajedno sa drugim prolećnim karakternim vrstama: sa gorocvetom (Adonis vernalis) i srodnom velikom sasom (Pulsatilla vulgaris sin. grandis). Ka istoku (Prekotisje, Banat, Podkarpatska regija) ređe zastupljena, na Deliblatskoj peščari ova vrsta nije zabeležena. U Vojvodini poznato svega desetak istorijskih nalazišta (npr. Karavukovo ili severne padine Fruške gore kod Čerevića, Bukovca i Sremskih Karlovaca), ali je do danas preživela samo na manje od polovine istih (Subotička peščara, Selevenjska pustara, Ludaško jezero). Verovatno jedna od najugroženijih biljaka u Srbiji na rubu trajnog iščezavanja, i to zbog nemarnosti – glavni činilac je direktno uništavanje (preoravanje) staništa.

Sin. (Pulsatilla nigricans Störck); Pulsatilla pratensis (L.) Mill. subsp. nigricans Zamels; Anemone pratensis L.
Autor: Jožef Dožai




Status zaštite vrste
[ Vrsta se ne spominje na listama vrsta od značaja za zaštitu prirode. ]

Rasprostranjenje

Podaci o nalazima u Srbiji



Stranicu održava(ju)

Dragiša Savić, Jožef Dožai, Tomica Mišljenović